Bursalı erguvanlar

(Tophane – Yıldıray Lise)

2011 yılı çok verimli geçiyor erguvan gözlemlerim açısından. Ankara ve İstanbul derken Bursalı erguvanlarla ilk kez tanışma fırsatı buldum.

Hafta sonu İstanbul erguvan keyfinden sonra işim gereği gittiğim Bursa’da erguvanları görmek için her fırsatı değerlendirdim. Hele bir de erguvanları doğal yetişme ortamlarında görmek başka bir keyif verdi. Diyorum ki: “Erguvanlar en az İstanbul’a yakıştığı kadar yakışıyor Bursa’ya!”

Ramis Dara’nın yayınlarından tanıdığım ve adlarına birçok methiye yazılan Bursalı erguvanlarla ancak tanışma fırsatım oldu. Elimle koymuş gibi buldum birçoğunu. Yeni keşifler ise başka bir güzellik katkı bu haftama. Tüm Bursa’yı gezip her erguvanı selamlamak ve dokunmak isterdim doğrusu…  

Bursa-Mudanya yolunda Bursaray’ın Karaman-Organize durakları arasındaki bölgede karayolunun sağı ve solunda 100’den fazla erguvan gördük. Mudanya yolunda devam edince doğal ortamında 10 kadar erguvan karşıladı bizi.

Bursaray Paşaçiftliği istasyonu yakınında çevresine ışık saçan bir erguvan vardı.

Soğanlı Botanik Parkı’nda yağmur altında ancak 5 tanesini görebildim.

(Soğanlı Botanik Parkı – Yıldıray Lise)

Önder ile yaptığımız erguvan keşfinde Tophane merdivenlerinde bir küçük erguvan müjdeledi diğerlerini… Tophane yamaçlarındaki 4 enfes erguvan ağacını görmek büyük bir keyifti. Uludağ yoluna bakınca uzakta yaklaşık 20 erguvan ağacı gördük. Sorunca öğrendik, orası Pınarbaşı ve Demirkapı mahallerinin üst kısmıymış.

(Tophane – Yıldıray Lise)

Otobüse binip Eskişehir’e doğru yol alınca gördük asıl erguvanları. Saklanmışlar yol boyunca kuru dere içlerine, tarla kenarlarına. Çevre yolunda Gölbaşı’na kadar yolun çoğunlukla sağında olmak üzere yaklaşık 140 erguvan saydım. Gölbaşı’ndan sonra ise görüş açım içerisinde tek bir erguvan dahi göremedim.

Bursa erguvanlarında emeği çok olan Ramis Dara 1998-2001 yılları arasında yaptığı erguvan gözlemlerinde, şuralarda, görmüş erguvanları:

– Kükürtlü

– Yahşibey Mahallesi, Dere Sokak, Yahşibey Çıkmazı

– Tophane yamaçları

– Çarşamba Darmsdat Caddesi ve ara sokakları

– Heykel Ulucami yanındaki Orhangazi parkı

– Soğanlı Botanik Parkı

– Çekirge Caddesi Karagöz Sanatevi yanı

– Etibank meydanı köşesi

– Çırpan Mahallesi muhtarlığı

– Selvili Caddesi doğu bölümündeki yeşillik alanlar

– Çekirge mezarlığı

– Çekirge Havuzlu Park yamacı

– Uludağ Üniversitesi Kampüsü

– Nilüfer Ataevler’deki cadde ve sokaklar

Ramis Dara, Bursa’nın doğusu (İnegöl ve civarı, İznik göl kıyısı), batısı (Misi köyü ve civarı) ve güneyinde (Gemlik civarı) erguvanları doğal ortamında gördüğünü anlatıyor.

Bazı kaynaklarda Hasanağa köyü, eski Gemlik yolu, Gemlik-Topçular arası, Orhangazi dağ yamaçları, Karsak Boğazı’nda doğal olarak erguvanların yetiştiği anlatılıyor.

(Tophane – Yıldıray Lise)

20. yüzyıl başlarına kadar ilkbahar gelince “Emir Sultan Erguvan Bayramı” yapılırmış.

Bu gelenek beş yüzyıl devam etmiş.

Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde Bursa’yı anlatırken erguvanları unutmamış: “Meyveli ve meyvesiz ağaçları, sayısız çiçekleri ve özellikle erguvan çiçekleri açan ağaçları o kadar boldur ki senede bir kere Emir Sultan hazretlerinin “Erguvan Cemiyeti” şenliği olup bütün diyarlardan denizler gibi insanlar toplanıp büyük bir topluluk olur ki bu çok meşhurdur, anlatmak ve izah etmek mümkün değildir…”

Erguvan dikme geleneği oluşmuş ve yüzyıllarca devam etmiş. Bursa’nın birçok yerine kısa süre önce dikilmiş erguvanları çiçekler içinde görmek ne güzel…

Ahmet Hamdi Tanpınar üstad “Beş Şehir”de Bursa’yı anlatırken şunları yazmış: “Erguvan şenliği, baharın bütün güzelliğiyle kendini gösterdiği erguvanların rengârenk açtığı günlerde Emir Sultan halife ve müridlerinin, Osmanlı ülkesinin dörtbir yanından kalabalıklar hâlinde Bursa’da Emir Sultan dergâhına gelerek, bir hafta boyunca zikr u tevhid icra etmeleri, diğer tekke ve dergâhları ziyaret ederek sohbete katılmalarıdır. Bir hafta süren bu fasıl çeşitli toplantılar, davetler, şehir gezileri ve benzeri cemiyetlerle şenlenir; bu durum, şehirde bolluk, bereket ve meserret olarak algılanırdı.”

Behçet Kemal Çağlar ise “Bursa İçin” adlı yazısında Bursa ve erguvanları şöyle anlatıyor: “Yukarıdan yeni mimarisinin uydurmalığı belli olmayan Emir Sultan Türbesi, bir avuç yeşil içinde, kaldırılıp göğe sunulmuş gibi ovadan yukarıda, masallara geçmiş ilk haliyle duruyor. Orada çok eskiden, yılda bir yapıldığı fakat şimdi terk edildiği bildirilen erguvan bayramıyla hasat töreni havadan hiç de terk edilmiş görünmüyor; aksine her sabahBursa’nın ufkundaki pembe doğuş Emir Sultan’da bir erguvan bayramıdır. Her akşamBursaufkundaki sarı batı, Emir Sultan’da bir hasat törenidir.”

Bursa Kent Konseyi ve birçok gönüllü “Erguvan Şenliği”ni yaşatmaya çalışıyor ve erguvan dikilmesini özendiriyor.

Bursa’nın çevresinde doğal ortamında ve şehir içinde erguvan cümbüşünü kaçırma hey  Bursalı!

Sen de değer ver bu ağaca, sahip çık!

Çalışmalara katıl! Destek ol!

10mayıs2011

(Soğanlı Botanik Parkı – Yıldıray Lise)

Bursalı erguvanlarla ilgili daha detay bilgi için okuyunuz:

Kitaplar:

Enes B. Keskin (Editör). 2007. Emir Sultan ve Erguvan “ Toplumsal Bir Çağrı”. Bursa Büyükşehir Belediyesi

Ramis Dara (Yayıma Hazırlayan). 1998. Erguvan Bayramı (3. Bursa Edebiyat Günleri). Bursa Büyükşehir Belediyesi Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı Yayınları.

Ramis Dara (Yayıma Hazırlayan). 2002. Erguvan Zamanı. Bursa Büyükşehir Belediyesi Yerel Gündem 21 Yayınları.

Ramis Dara (Yayıma Hazırlayan). 2005. Erguvan Muhabbeti. Bursa Büyükşehir Belediyesi Yerel Gündem 21 Yayınları.

İnternet siteleri:

http://candandostluk.wordpress.com/category/bursa-nin-erguvan-bayrami/

http://www.bursadakultur.org/behcet_kemal_caglar.htm

Bursalı erguvanlar” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s