Doğanın En Güzel Giysisi: Ormanlar

(Fotoğraf: Yıldıray Lise – Küre Dağları Milli Parkı)

Orman denizine her girdiğimde, yaşamı Amanos Ormanları’nda geçen Sarısekili bir orman köylüsünün sözleri gelir aklıma: “Orman, dağların elbisesidir. Ormansız dağ, çıplak insana benzer!” Doğayı çıplak bırakmayan bu giysinin kıvrımları arasında dolaşırken karşınıza çıkan zenginlik gözlerinizi kamaştırır. Akdeniz’in makileri, Karadeniz’in yağmur ormanları, fundalıklar, yaşlı ormanlar, geniş ve iğneyapraklılar, karışık ormanlar… Her farklı orman tipi farklı yaşam ortamları sunar kucağındaki türlere; bitkilere, memelilere, kuşlara, sürüngenlere, çiftyaşamlılara, mantarlara, böceklere… Ve bu farklı türlerin her biri çok hassas dengelerle birbirine bağlıdır. BM Tarım ve Gıda Örgütü’nün Küresel Orman Kaynakları Değerlendirme 2010 Ana Raporu’na göre dünya karasal alanının yüzde 31’i ormanlarla kaplı. Orman ekosistemi karasal biyolojik çeşitliliğin en az yüzde 80’ini barındırıyor; aromatik yağlardan bitkisel ilaçlara, yiyecek ve giyeceğe kadar 5 binden fazla ticari ürüne ev sahipliği yapıyor. Sağladığı ürünler dışında, su kaynaklarının korunması, barındırdığı canlıların devamlılığı, biyolojik çeşitliliğin korunması ve iyileştirilmesini de destekliyor. Temiz su, toprak koruma, sel kontrolü gibi pek çok konuda yaşam destek hizmeti sağlıyor. Ana karbon yutakları olarak iklim değişikliğinin etkilerini azaltıyor.

Bu yaşamsal önemine karşın ormansızlaşma ve orman bozulması tüm dünyada acil çözüm bekleyen sorunlar arasında. Ormansızlaşmanın dünya genelinde en yaygın nedeni, bu alanların tarla açmak üzere yok edilmesi. Onu yangınlar, böcek zararları, hastalıklar, doğal felaketler ve istilacı türler izliyor. Bunun sonucunda orman alanları, barındırdığı canlılarla birlikte, eski doğal dokusu geri gelmeyecek şekilde tahrip oluyor.

Yazının tamamını National Geographic Türkiye’nin Kasım 2011 sayısında okuyabilirsiniz: http://www.nationalgeographic.com.tr/ngm/1111/konu.aspx?Konu=1

Yazı: Yıldıray Lise

Dergideki yazıda yer alan fotoğraflar: Aykut İnce / OGM Arşivi

Güz renkleri

(Yeşil Atlas Sayı: 22 kapağı)

“Eylül’se şiir bekleyebilir

yazma, ağaçlara bak

şiir gazel gibi dökülebilir”

Haydar Ergülen

Yaz biter… Tatil biter… Okullar açılır…

Eylül ayı ile sonbahar gelir şehre. Ormana ise gazel mevsimi düşer.

Güz mevsimini en iyi dökülen yapraklar ve ormanlar anlatır.

Şehirde oturanlar belki bir parkta yere dökülmüş gazellerin üzerinde yürümüştür. Kederli veya mutlu.

Orman köyünde yaşayanlar meyveleri veya mantarları toplamıştır. Kış hazırlıklarını tamamlamıştır.

Ben de en çok güz mevsimini severim ormanda. Orman bir renk cümbüşüne bürünür. Ağaçların çoğu yapraklarını döker. Her ağaç aslında farklı olduğunu belli eder.

Türkiye’nin birçok bölgesinde farklı orman yapısını görme şansım oldu. Güz mevsiminde en çok Batı Karadeniz Bölgesi ve Amanos Dağları’nı severim. Herkesin favorisi farklı yerler olabilir. Küre Dağları Milli Parkı, Yedigöller Milli Parkı, orman denizi Yenice Ormanları, Bolu Mengen civarı ve güneyin yabanıl bölgesi Amanos Dağları’nda ormanı hem dışarıdan hem de içeren görmek ayrı bir keyif.

Yapılan araştırmalar gösteriyor ki Türkiye’de yaşayan herkes yeşili ve ormanı seviyor.

Ama galiba uzaktan seviyoruz. Hele sonbahar olunca uzaktan ünlü bir ressamın eserine bakar gibi herkesin hoşuna gider. Gökkuşağı renkleri ile bezenmiş gibidir ormanlar.

Uzaktan sararmış yaprakları ve bazı kızıl yaprakları görüp ağaçların türlerini tahmin etmeye çalışmak zevklidir. Sizi çağırır orman ve adım adım yaklaşırsınız. Giderek büyür ağaçlar ve ormanın derinliklerine dalarsınız. İşte o an fark edersiniz sadece ağaçlar yok ormanda. Yakından gördüğünüz ve dokunduğunuz ağaçlarla birlikte birçok farklı canlı türü bir arada yaşamakta…

Bu yazının tamamı Yeşil Atlas (Sayı:22) e-dergisinde yayınlandı: http://www.yesilatlas.com/OncekiSayilar.aspx

Türkiye’nin Orman Sıcak Noktaları

(Küre Dağları Milli Parkı – Yıldıray Lise)

1999 yılında WWF (Dünya Doğayı Koruma Vakfı) tarafından tüm Avrupa’daki ormanlar değerlendirilerek Avrupa’da ulusal korunan alanlar sistemi içinde olmayan, zengin biyolojik çeşitliliğe sahip ve acil olarak korunması gereken ormanlık alanlar belirlenmiştir.

Belirlenen bu ormanlara “Avrupa’nın 100 Orman Sıcak Noktası” adı verilmiştir.  Avrupa’dan Rusya’dan sonra, en fazla “sıcak orman noktası”na sahip ikinci ülke olan Türkiye 9 orman sıcak noktasına ev sahipliği yapıyor. Bu sıcak noktalar toplamı bir milyon 400 bin hektarın üzerinde bir alanı kaplıyor ve %30’u farklı koruma statüleri ile koruma altındadır.

Genetik, tür, ekosistem ve habitat, ekolojik süreçler çeşitliliği; nadir ve nesli tehlike altındaki türlerin varlığı; bozulmamış habitatlar; dış baskı ve tehditlere duyarlılık gibi özellikler, bir alanın doğa koruma açısından önemini ortaya koyuyor.

1999 yılında, WWF-Türkiye’nin katkıları ile “Türkiye’nin Dünyaya Armağanlar” kampanyası çerçevesinde bu orman sıcak noktalarını tanıtmış ve kamuoyunun desteğini sağlamıştır.

“9 Orman Sıcak Noktası”nda yeni korunan alanlar oluşturmak, mevcut korunan alanları genişletmek için Çevre ve Orman Bakanlığı ve sivil toplum kuruluşları çalışmalarını sürdürüyor.

 2011 Yılı Uluslararası Orman Yılı kutlamaları çerçevesinde İZ TV, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Orman Genel Müdürlüğü, WWF Türkiye ve UNDP Türkiye “Orman Koruma Alanları Yönetiminin Güçlendirilmesi Projesi” kapsamında her sıcak noktayı tanıtmayı amaçlayan “9 Sıcak Nokta Belgesel Kuşağı”nı hazırlıyor.

Türkiye’nin 9 Orman Sıcak Noktası toplumun her kesiminden ilgi bekliyor!

 

(Harita: Dr. Murat Ataol)

1. Küre Dağları (Kastamonu-Bartın)

2. Amanos (Nur) Dağları (Hatay-Osmaniye)

3. Yenice Ormanları (Karabük)

4. Fırtına Vadisi (Rize)

5. Karçal Dağları (Artvin)

6. İstanbul Ormanları (İstanbul)

7. İbradı – Akseki Ormanları (Antalya)

8. Datça ve Bozburun Yarımadaları (Muğla)

9. Fethiye Babadağ (Muğla)

2011 Uluslararası Orman Yılı kutlamaları kapsamında İZ TV Belgesel Kanalı ve GEF destekli “Orman Koruma Alanları Yönetimin Güçlendirilmesi Projesi” ortakları işbirliğinde hazırlanan “9 Sıcak Nokta Belgesel Kuşağı” detayları için bakınız: http://www.iztv.com.tr/kusak.aspx?id=75